Hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp tư nhân, nên lựa chọn loại hình nào?

Phong trào khởi nghiệp đang thổi bùng lên ngọn lửa lớn đối với khát vọng làm giàu của giới trẻ Việt Nam. Những người trẻ đang mạnh dạn theo đuổi đam mê và thiết lập nên những mô hình kinh doanh của chính mình. Trong giai đoạn đầu của quá trình khởi nghiệp luôn có vô vàn những khó khăn, thách thức. Một trong số đó là lựa chọn mô hình đúng đắn, phù hợp cho phương án kinh doanh. Đối với những mô hình kinh doanh nhỏ, cộng với tâm lý tiểu thương đã gắn liền trong tâm lý của người Việt, luôn muốn kiểm soát và chi phối hoạt động kinh doanh thì việc lựa chọn hộ kinh doanh hay doanh nghiệp tư nhân luôn là mối bận tâm lớn của các startup. Thông qua bài viết dưới đây, Luật sư X hy vọng sẽ đem đến cho quý vị những thông tin bổ ích về 2 loại hình này. Qua đó, giúp các doanh nhân đưa ra được sự lựa chọn đúng đắn cho mô hình kinh doanh của mình.

 

Căn cứ:

 

Nội dung tư vấn

1. So sánh Hộ kinh doanhDoanh nghiệp tư nhân

Để xác định được loại hình Hộ kinh doanh hay Doanh nghiệp tư nhân là phù hợp hơn thì trước hết các tân doanh nhân phải biết được những đặc điểm của 2 loại hình này. Căn cứ theo pháp luật về doanh nghiệp hiện hành, bảng dưới đây sẽ so sánh những đặc điểm của Hộ kinh doanh và Doanh nghiệp tư nhân.

Về khái niệm

Là 2 mô hình tiêu biểu mà đa số các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại Việt Nam lựa chọn khi khởi nghiệp. Nhưng thực tế đây là 2 loại hình khác nhau về trên nhiều phương diện và được quy định bởi những văn bản quy phạm pháp luật khác nhau. Cụ thể, về khái niệm Hộ kinh doanh được quy định tại Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP như sau:

“Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người gồm các cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.”

Còn đối với khái niệm về Doanh nghiệp tư nhân được quy định tại Điều 183 Luật doanh nghiệp như sau:

Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.

Như vậy có thể thấy, sự khác nhau đầu tiên đó là về số lượng những người làm chủ của 2 mô hình kinh doanh này. Nếu bạn muốn cùng hợp tác với anh em, bạn bè để cùng hùn vốn làm ăn thì có thể tính toán phương án lựa chọn mô hình Hộ kinh doanh. Còn nếu trường hợp bạn muốn vận hành và điều hành mô hình kinh doanh độc lập, hoàn toàn dưới sự kiểm soát của bạn thì bạn nên ưu tiên lựa chọn mô hình Doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, đối với trường hợp những gia đình gồm nhiều thế hệ cùng nhau kinh doanh thì có thể linh hoạt lựa chọn giữa cả 2 mô hình nêu trên thì đều khả thi. Bởi lẽ những người trong gia đình thường có sự tin tưởng, gắn bó với nhau và dễ dàng thống nhất trong việc ra quyết định. 

Tư cách pháp nhân

Theo quy định pháp luật hiện hành, cả 2 loại hình Hộ kinh doanh và Doanh nghiệp tư nhân đều không có tư cách pháp nhân. Do đó, đây sẽ là một bất lợi đối với 2 loại hình này trong quá trình huy động vốn mở rộng hoạt động và tìm kiếm đối tác hợp tác kinh doanh. Cả hai loại hình này đều không được quyền phát hành các loại cổ phiếu, trái phiếu để huy động vốn mà chỉ được huy động vốn từ tiền vay từ các tổ chức tín dụng.

Số lượng lao động

Theo quy định hiện hành, đối với các hộ kinh doanh thì số lượng lao động bị giới hạn dưới 10 người. Đây là một điểm hạn chế lớn đối với các hộ kinh doanh có tham vọng mở rộng hoạt động kinh doanh. Nếu muốn thuê thêm lao động để thực hiện việc mở rộng hoạt động kinh doanh vượt quá số lượng 10 người thì Hộ kinh doanh sẽ phải đăng ký thành lập doanh nghiệp. 

Ở phía đối diện, Luật doanh nghiệp không quy định giới hạn số lượng người lao động mà các Doanh nghiệp tư nhân được phép thuê. Do đó, các chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ không phải lo lắng về vấn đề nhân sự và chuyển đổi loại hình kinh doanh nếu muốn mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh trong tương lai.

Phạm vi hoạt động

Vì Doanh nghiệp tư nhân là một loại hình doanh nghiệp được quy định trong Luật doanh nghiệp 2014, do đó các doanh nghiệp tư nhân có quyền được mở các chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh tại những địa phương khác trong quá trình tìm kiếm, mở rộng và khai thác các thì trường mới.

Đây lại là một điểm hạn chế nữa của loại hình Hộ kinh doanh, theo đó pháp luật quy định các Hộ kinh doanh không thể mở rộng hoạt động kinh doanh bằng phương thức mở thêm cơ sở kinh doanh khác, càng không được mở các chi nhánh, văn phòng đại diện tại những nơi khác.

Chi phí hành chính thủ tục thành lập

Khi thành lập Hộ kinh doanh, chi phí hành chính phải nộp cho cơ quan có thẩm quyền khi nộp hồ sơ là 100.000 đồng. Còn đối với Doanh nghiệp tư nhân, cơ quan hành chính sẽ căn cứ dựa trên những yếu tố đặc thù của doanh nghiệp như ngành nghề, lĩnh vực có được ưu đãi hay không để thu phí đối với doanh nghiệp tư nhân dao động từ 0 – 500.000 đồng

Các loại thuế, phí phải đóng hàng năm

– Lệ phí môn bài:

Đối với các Hộ kinh doanh, mức lệ phí môn bài sẽ được thu dựa trên doanh thu của hộ kinh doanh, cụ thể được chia thành các mức như sau:

Doanh thu từ 100 triệu – 300 triệu: 300k

Doanh thu từ 300 triệu– 500 triệu: 500k

Doanh thu trên 500 triệu: 1 triệu

– Thuế thu nhập:

Do Hộ kinh doanh không phải là một loại hình doanh nghiệp nên loại hình này sẽ không phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp. Nhưng những người chủ hộ kinh doanh sẽ phải đóng các khoản thuế thu nhập cá nhân đối với các thu nhập có được từ hoạt động kinh doanh của Hộ kinh doanh. Mức thuế cụ thể phải đóng được xác định dựa trên doanh thu và theo các quy định của Luật thuế thu nhập cá nhân.

Đối với các Doanh nghiệp tư nhân chịu sự điều chỉnh của pháp luật doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp tư nhân sẽ phải đóng thuế thu nhập doanh nghiệp là 20% doanh thu. Đồng thời, với mức lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp được xem là thu nhập cá nhân của người chủ doanh nghiệp tư nhân, thì số tiền này sẽ phải được chủ doanh nghiệp kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân nếu đạt ngưỡng thu nhập phải đóng thuế theo Luật thuế thu nhập cá nhân.

2. Nên lựa chọn Hộ kinh doanh hay Doanh nghiệp tư nhân

Từ những sự so sánh trên, có thể thấy ưu điểm của những hộ kinh doanh đó là có mức phí đăng ký thành lập thấp hơn, có mức thuế môn bài hàng năm phải đóng thấp hơn và mô hình quản lý sẽ đơn giản hơn so với Doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên bên cạnh đó, loại hình hộ kinh doanh có nhược điểm như bị hạn chế số lượng lao động (dưới 10 người) và hộ kinh doanh không được mở thêm chi nhánh hoặc cơ sở 2 nên dẫn tới việc không có khả năng mở rộng hoạt động kinh doanh cả về mặt quy mô lẫn phạm vi địa lý.

Ở khía cạnh khác, Doanh nghiệp tư nhân lại là sự lựa chọn để  khắc phục hoàn hảo những hạn chế, nhược điểm nêu trên của Hộ kinh doanh. Khi Doanh nghiệp tư nhân không về bị giới hạn về số lượng lao động, bên cạnh đó còn có thể mở rộng thị trường tới các địa phương khác thông qua việc mở thêm các chi nhánh, văn phòng đại diện,… Một lợi thế nữa của Doanh nghiệp tư nhân so với Hộ kinh doanh đó là người chủ có thể chuyển nhượng doanh nghiệp cho cá nhân hoặc tổ chức khác trong một số trường hợp. Tuy vậy, Doanh nghiệp tư nhân sẽ phải đóng những khoản phí, thuế môn bài và thuế thu nhập doanh nghiệp nhiều hơn một chút so với loại hình Hộ kinh doanh.

Như vậy có thể thấy, dù cho xét trên phương diện kinh tế thì việc đăng ký kinh doanh bằng loại hình hộ kinh doanh sẽ tốn ít chi phí và phải đóng ít phí, thuế hơn. Tuy nhiên trong kinh doanh, người doanh nhân luôn đặt mục tiêu phát triển, mở rộng hoạt động kinh doanh của tổ chức mình. Do đó, xét thấy dù cho loại hình Doanh nghiệp tư nhân có tốn kém hơn một chút chi phí, nhưng đổi lại, loại hình này lại rất thuận tiện và không bị hạn chế trong trường hợp hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tiến triển tốt đẹp và mở rộng một cách nhanh chóng. Bên cạnh đó, nhà nước cũng đang có những chính sách khuyến khích các tân doanh nhân đăng ký kinh doanh bằng các loại hình doanh nghiệp. Và thực tế cũng chứng mình rằng xu thế hiện nay các doanh nhân đang lựa chọn đăng ký kinh doanh thông qua các loại hình doanh nghiệp nhiều hơn. Bên cạnh đó, những chủ hộ kinh doanh cũng đang dần có xu hướng chuyển đổi từ loại hình Hộ kinh doanh thành các loại hình doanh nghiệp.

Hy vọng bài viết có ích đối với quý độc giả.

Khuyến nghị

  1. LSX là thương hiệu hàng đầu về pháp luật doanh nghiệp tại Việt Nam
  2. Nội dung tư vấn pháp luật mà LSX cung cấp, Quý vị chỉ nên xem như nguồn tài liệu tham khảo. Để có những những tư vấn rõ ràng và cụ thể hơn, hãy liên hệ với chúng tôi ngay